CZYM JEST BAJKOTERAPIA?

Bajkoterapia to nie jest zwykłe czytanie dzieciom dowolnych książek. Bajkoterapia jest formą wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, którego adresatem są dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym a narzędziem oddziaływania opowiadania, które zostały napisane specjalnie dla potrzeb  terapeutycznych i mają za zadanie wspieranie rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego dzieci  i redukowanie niepożądanych stanów psychicznych. Bajki terapeutyczne[1] mają charakterystyczne cechy i określoną budowę, które zostały opisane tutaj i tutaj. Poza  czytaniem odpowiednio dobranych opowiadań integralnymi elementami bajkoterapii jest też omówienie i ćwiczenia do tekstu.

Dlaczego dzieci potrzebują wsparcia?

Dorosłym wydaje się często, że dzieciństwo to wyłącznie czas zabawy i beztroski   i nierzadko bagatelizują dziecinne problemy („Nie płacz, to nie boli”, „Nic się przecież nie stało”, „Nie ma się czego bać”). W rzeczywistości dzieci codziennie muszą sobie radzić z emocjonalnie trudnymi sytuacjami. Czasami dziecko dźwiga problemy ponad siły i nie chodzi tu tylko o dzieci z rodzin niewydolnych społecznie, dotkniętych alkoholizmem, ofiary przemocy domowej. Kto z nas nie pamięta lęków z dzieciństwa? Burza, ciemny pokój, wizyta u dentysty, pierwszy dzień w przedszkolu czy śmierć ukochanego zwierzaka… Sytuacje, które wywołują lęk i inne niepożądane stany emocjonalne są naturalnie związane z rozwojem dziecka, nabywaniem doświadczeń. Dzieci przeżywają wiele stresów związanych z tym co nowe, nieznane (np. pierwsze szczepienie, początek edukacji szkolnej). Proces kształtowania się umiejętności społecznych również obfituje w sytuacje nacechowane silnymi emocjami.  Lęki mogą też pochodzić z wyobraźni albo powstawać w wyniku niezaspokojonych potrzeb. Często dzieci nie proszą o pomoc i wsparcie, ponieważ nie potrafią rozpoznawać i nazywać emocji, których doświadczają, nie do końca rozumieją przyczyny i skutki zdarzeń.

I tu właśnie pomocne mogą okazać się bajki terapeutyczne.

W procesie bajkoterapii  działają różne mechanizmy psychologiczne (identyfikacja, naśladownictwo, odwrażliwianie), które sprawiają, że czytanie odpowiednio skonstruowanych opowiadań, omawianie ich i trening umiejętności są skutecznym narzędziem rozwiązywania dziecięcych problemów. Poza tym bajka jest formą interesującą i zrozumiałą dla dziecka, odpowiada jego sposobowi postrzegania świata, a do tego działa w sferze emocji i dlatego jest często o wiele skuteczniejsza niż odwoływanie się do rozsądku i racjonalne tłumaczenie dziecku, że jego lęki nie wiążą się z realnym zagrożeniem (np. że odpływ wanny na pewno go nie wciągnie a pod łóżkiem nie ma potwora, który tylko czeka aż mama zgasi światło). Dodatkowo bajkowe ujęcie tematu zapewnia dziecku poczucie bezpieczeństwa, które pomaga mu się  „otworzyć” i przepracować swój lęk. Czasami problem jest dla dziecka zbyt bolesny i maluch broni się przed samą myślą o swojej sytuacji, ale może myśleć o kimś, kto znajduje się w podobnym położeniu. Nabiera wtedy dystansu, może przemyśleć własne problemy, przyjrzeć się swoim emocjom a jednocześnie nie czuje się zdemaskowane[2].

[1] W języku potocznym wszystkie utwory dla dzieci nazywa się bajkami, chociaż nie wszystkie posiadają cechy tego gatunku literackiego. Również w odniesieniu do utworów dla dzieci tworzonych dla potrzeb terapeutycznych przyjęto w literaturze przedmiotu pojęcie „bajki  terapeutycznej” chociaż z klasyczną bajką mają one niewiele wspólnego.

[2] Pisarka i psycholog kliniczny Doris Brett zauważyła, że każda próba racjonalnego tłumaczenia dziecku, że jego lęk przed przedszkolem jest nieuzasadniony, kończyła się porażką. Aby pomóc córce, stworzyła historię o Ani. Ania była podobna do Amanthy, mieszkała w takim samym domu, jak jej rodzina, miała podobnych rodziców i psa, a co najważniejsze – miała ten sam problem co Amantha. Leczenie za pomocą opowieści okazało się strzałem w dziesiątkę. Dziewczynka identyfikowała się z bohaterką, a jednocześnie nie miała dyskomfortu związanego z rozmową na temat swojej kłopotliwej sytuacji.

Opracowanie: Iwona Czesiul – Budkowska na podstawie:

  • Bajką w pająka,  Rozmowa z Katarzyną  Klimowicz opublikowana w Wysokich Obcasach 30.04.2007 r.
  • Bajki, które leczą część I, Doris Brett, przekład Małgorzata Trzebiatowska, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2006, ISBN: 978-83-87957-65-0
  • Bajki, które leczą część II, Doris Brett, przekład Hanna Dankiewicz, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN: 978-83-87957-67-4,
  • Bajki terapeutyczne dla dzieci cz. 1, Maria Molicka,  Media Rodzina, Poznań 1999, ISBN: 978-83-7278-010-2
  • Bajki terapeutyczne dla dzieci cz. 2, Maria Molicka,  Media Rodzina, Poznań 2003, ISBN: 978-83-7278-099-7
  • Bajkoterapia czyli dla małych i dużych o tym, jak bajki mogą pomagać,  Nasza Księgarnia, Warszawa 2009. Posłowie do książki autorstwa Katarzyny Klimowicz.
  • Bajkoterapia jako rodzaj biblioterapii w procesie budowania zasobów osobistych i terapii,  Maria Molicka, w: Bliżej Przedszkola  2008 nr 2 s. 20-23
  • Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej metodzie terapii,  Maria Molicka, Media Rodzina, Poznań 2002, ISBN:  978-83-7278-041-6
  • Brak magii, morału, pokazywanie uczuć, rozmowa z Katarzyną Klimowicz opublikowana na portalu egodziecka 18.09.2011 r.
  • Krecik z bajki przegania duchy – rozmowa z Katarzyną Klimowicz opublikowana w  Gazecie Wyborczej 21.03.2008 r.
  • Materiały do autorskich warsztatów bajkoterapeutycznych opracowane przez autorów serwisu ABCbaby.pl we współpracy z Marią Molicką

To zaledwie zarys tematyki. Wszystkich, którzy chcieliby zasięgnąć więcej informacji, odsyłam do bogatej literatury przedmiotu. Bibliografię można znaleźć tutaj

 

PODOBNE POSTY

Brak komentarzy